Tosai ตอนที่ 3

คำถามจากนักเลี้ยงหลายคนว่า ทำไมปลาคาร์พที่เลี้ยงที่ญี่ปุ่น จึงมีสีแดงที่เข้ม สดใส มีความเงางาม และมักจะไม่ค่อยมีปัญหาสีแดงหลุด หรือซีดลงเหมือนปลาที่เลี้ยงในบ้านเรา ตรงมีหลายเหตุผลประกอบกัน หลักๆก็คือเรื่องของน้ำที่มีความกระด้างน้อย (น้ำอ่อน หรือ Soft Water) ซึ่งส่งผลให้ค่า pH นั้นต่ำตามไปด้วย ในขณะที่น้ำในเมืองไทย จะมีความกระด้างสูงกว่า ส่งผลให้มีค่า pH สูงตามไปด้วย ดังนั้นสีแดงของปลาคาร์พที่เลี้ยงในบ้านเราจึงมีคุณภาพไม่ดีเท่าญี่ปุ่น

เรื่องที่สองคืออุณหภูมิ ปลาที่ถูกเลี้ยงในน้ำที่อุณหภูมิต่ำกว่า 20 องศาเซลเซียสอย่างประเทศญี่ปุ่นเกือบตลอดทั้งปี ยกเว้นในช่วง summer ทำให้ปลามีการเผาผลาญพลังงานที่ต่ำ มีการเจริญเติบโตแบบค่อยเป็นค่อยไป การพัฒนาของสีแดงจะสัมพันธ์กับขนาดและการเจริญเติบโตของปลา ทำให้สีแดงไม่บาง เบลอ หรือแตก

สำหรับปลาโตไซที่มีการนำเข้าจากญี่ปุ่นเข้ามาในบ้านเราใหม่ๆนั้น ในช่วงแรกสีอาจจะดูเข้ม มีความสด แต่เมื่อเลี้ยงไปซักระยะในสภาพแวดล้อมที่แตกต่าง ถ้าเป็นปลาที่มีคุณภาพไม่ดี สีแดงมักจะดร็อปลง บางลง หรือถึงขั้นสีถอดเลยก็มี ดังนั้นในการเลือกซื้อ จึงควรพิจารณาด้านต่างๆดังนี้

วิธีการดูสีแดงในปลาคาร์พ จะใช้หลักการเดียวกันทั้ง 3 สายพันธุ์ คือ โคฮากุ ซันเก้ และโชว่า ซึ่งเป็นปลาที่มีสีแดงเหมือนกัน แต่สำหรับโคฮากุแล้ว เราอาจจะให้น้ำหนักมากกว่าอีกสองสายพันธุ์ เนื่องจากเป็นปลาที่เน้นสีแดงเป็นหลัก เริ่มจากความเข้มของสี โทนสี หรือเฉดสี อยู่ที่ว่าจะใช้คำว่าอะไร แต่ก็เป็นความหมายเดียวกัน โทนสีแดงของปลาคาร์พมีหลายแบบ ตั้งแต่แดงเข้ม แดงสดใส แดงอมชมพู (Pink Beni) แดงอ่อน ไปจนถึงสีแดงอมส้ม แต่โทนสีของปลาไม่ว่าอ่อนหรือเข้มนั้น ไม่ได้หมายความว่าปลาตัวนั้นจะมีคุณภาพดีหรือไม่ดี หลายคนเข้าใจว่าโทนสีแดงจัดคือสีคุณภาพดี โทนสีออกส้มคือคุณภาพไม่ดี แบบนี้ผิด!! โทนสีที่ต่างกันขึ้นอยู่กับสายเลือดของปลา วิธีการเลี้ยง รวมถึงอายุปลาด้วย หลายคนมองข้ามปลาบางตัวไป เพียงเพราะสีแดงของมันไม่แดงจัด เป็นแค่แดงอมส้ม นั่นเป็นเพราะว่าปลาไม่ได้กินอาหารเร่งสีจากการที่ไม่ได้ถูกเร่งสีด้วยอาหารที่มีส่วนผสมของแอสตาแซนธินหรือซีแซนธิน หรือเป็นปลาโตไซตัวเมีย ที่ยังไม่แสดงศักยภาพออกมา

สีแดงที่มีคุณภาพสูงนั้นจะต้องมีความหนาของเม็ดสี ปลาที่มีสีแดงที่หนา สังเกตง่ายๆ จะมีสีที่ครึ่งหน้าของเกล็ดเข้มกว่าครึ่งหลัง ปลาที่เพิ่งนำเข้าใหม่จากญี่ปุ่นบางตัว สีจะดูหนา เพราะเพิ่งมาจากสภาพแวดล้อมที่ดีที่สุด แต่พอเลี้ยงในบ้านเราซักระยะ ปลาอาจจะโตเร็วจนสีพัฒนาตามขนาดของปลาที่ขยายไม่ทัน จนทำให้สีแดงมองดูบางลง นอกจากนี้ปลาที่มีคุณภาพสีแดงที่ดี จะต้องมีความหนาของสีที่สม่ำเสมอ ปลาบางตัวมีสีหนาไม่สม่ำเสมอ บางจุดสีหนา บางจุดสีบาง แบบนี้ถือว่าเป็นปลาที่มีคุณภาพสีไม่ดี

สีแดงที่สม่ำเสมอนั้น ต้องสม่ำเสมอตั้งแต่หัวจรดหาง จากท้องจรดสันหลัง ส่วนหัวอาจมีสีเข้มกว่าลำตัวก็พออนุโลมได้ แต่ในภาพรวมต้องมีความหนาของสีที่สม่ำเสมอทั่วทั้งตัว

ปลาตัวเมียบางตัวอาจจะมีสีแดงไม่เข้ม เป็นสีแดงอมส้ม แต่ถ้าสีมีความสม่ำเสมอก็ถือว่าเป็นปลาคุณภาพดีเช่นกัน และปลาบางตัว ต่อให้มีสีแดงที่เข้ม แดงจัดเพียงใด แต่ถ้าโทนสีไม่มีความสม่ำเสมอแล้ว ก็ไม่ถือเป็นปลาที่ดี

สีแดงที่ดีต้องมีความเงางาม (Lustre) แต่เป็นความเงางามที่ไม่สะท้อนแสงเหมือนปลาในกลุ่ม Metallic ความเงางามในที่นี้คือ จะต้องดูเหมือนสีที่ทาแล็คเกอร์ (Lacquer) เอาไว้อีกชั้น ทำให้มองดูว่าสีแดงมีความใสหรือมันเงา

สุดท้ายคือ เรื่องของคิวะ (Kiwa) และซาชิ (Sashi) คิวะในปลาโคฮากุ คือ คือเกล็ดสีแดงที่ซ้อนอยู่บนเกล็ดสีขาว เป็นขอบหรือแนวแบ่งที่คมชัดระหว่างสีแดงและสีขาว คิวะเป็นจุดหนึ่งที่บ่งบอกคุณภาพของปลา ปลาโคฮากุที่มีคุณภาพสูง จะมีคิวะที่คมชัด ไม่เบลอ หรือขาดความคมชัด ขอบที่คมชัดจะทำให้ลวดลายสีแดงบนพื้นสีขาวดูโดดเด่น สวยงาม และน่าประทับใจ

ในปลาโคฮากุอายุน้อย คิวะอาจจะยังไม่คมชัดนัก แต่เมื่อปลาโตขึ้น สีขาวจะทึบขึ้นและสีแดงจะพัฒนาจนคิวะชัดเจนขึ้น คิวะนั้นมีหลายแบบ ไม่ว่าจะเป็น คามิโซริ คิวะ (Kamisori Kiwa) เป็นคิวะที่มีลักษณะคมและตรง เหมือนถูกตัดด้วยมีดโกน มารูโซเมะ คิวะ (Maruzome Kiwa) เป็นคิวะที่โค้งมนเหมือนกลีบดอกไม้ มีลักษณะโค้งมนหรือเป็นหยักตามขอบของเกล็ดแต่ละเกล็ด ทำให้ดูเหมือนกลีบดอกซากุระ เป็นที่นิยมมาก การเลือกปลาโดยดูจากคิวะนี้ สามารถนำไปปรับใช้กับปลาคาร์พสายพันธุ์อื่นๆที่มีสีแดงบนตัวได้เช่นกัน

ส่วนซาชินั้น คือด้านหน้าของเกล็ด (ที่ค่อนมาทางหัวปลา) ที่เป็นสีแดงจางๆ ซาชิที่ดีในปลาโตไซต้องมีความสม่ำเสมอ ปลาโตไซส่วนใหญ่จะซาชิหนึ่งแถว ถ้ามีหนึ่งแถวก็ต้องมีหนึ่งแถวอย่างสม่ำเสมอ แต่ในปลาของบางฟาร์มหรือบางสายเลือด ซาชิก็ไม่ปรากฏให้เห็น แต่ก็ถือว่าเป็นปลาที่มีคุณภาพแดงดีเช่นกัน ตรงนี้ไม่มีอะไรตายตัว เป็นเพียงแค่ส่วนประกอบในการพิจารณาเท่านั้น

ปลาโตไซที่ถูกนำเข้ามาใหม่ๆ ในระหว่างการกักโรค ฟาร์มนำเข้าจะเลี้ยงด้วยการติดชิลเลอร์ เพื่อควบคุมอุณหภูมิน้ำให้เย็น และให้อาหารเร่งสี ทั้งนี้ก็เพื่อป้องกันสีหลุดหรือสีถอด เมื่อถึงวันที่ใกล้ “ปลดกัก” ก็จะค่อยๆลดอุณหภูมิลง เพื่อให้เท่ากับสภาพแวดล้อมในบ่อโชว์ หรือบ่อขาย เทคนิคในการควบคุมอุณหภูมิน้ำด้วยชิลเลอร์ เพื่อให้อุณหภูมิน้ำต่ำกว่า 20 องศาเซลเซียส ปัจจุบันก็ได้รับความนิยมในหมู่นักเลี้ยงเช่นกัน เพราะเป็นการสร้างสภาพแวดล้อมหรือคอนดิชั่นให้เหมือนกับการเลี้ยงในญี่ปุ่น เป็นอีกวิธีหนึ่งที่ทำให้สีแดงมีคุณภาพที่ดีขึ้น

ภาพประกอบ: กิจกรรม Koimart cup 2026 "Isa Jumbo Tosai" x Saiteki

#koimartfarm #isatosai #nishikigoi #niigatakoi #koi #isakohaku #isashowa #Saiteki